Старажытныя абрады, рыцары і агні Купалля: у Батанічным садзе ажыла магія народнага свята
У Цэнтральным батанічным садзе НАН Беларусі прайшоў фестываль «Купальскія агні», які на некалькі дзён ператварыў звыклую гарадскую прастору ў месца казкі, традыцый і летняй магіі. Тут гучалі народныя песні, вадзіліся карагоды, пляліся вянкі, праходзілі рыцарскія баі, а вечарам неба асвятляла вогненнае шоу.
Купалле — адно з самых паэтычных і таямнічых святаў у беларускай традыцыі. Яно звязана з летнім сонцастаяннем, сілай прыроды, ачышчэннем агнём і надзеяй на здзяйсненне жаданняў. З даўніх часоў людзі верылі, што ў купальскую ноч вада, агонь, травы і кветкі набываюць асаблівую моц, а чалавек можа адчуць сябе бліжэй да прыроды і ўласных каранёў.
Фестываль у Батанічным садзе аб’яднаў старажытныя абрады і сучасны фармат сямейнага адпачынку. Для гасцей падрыхтавалі інтэрактыўныя пляцоўкі, майстар-класы, дзіцячыя зоны, фуд-корты, фотазоны і кінатэатр пад адкрытым небам. На працягу дня кожны мог далучыцца да свята: сплесці вянок, паўдзельнічаць у народных гульнях, прайсці купальскія выпрабаванні або проста прагуляцца сярод зеляніны і адчуць атмасферу летняга вечара.
Асобнай часткай праграмы сталі гістарычныя рэканструкцыі. Удзельнікі клубаў паказалі рыцарскія паядынкі, прадэманстравалі даспехі і зброю, расказалі наведвальнікам пра жыццё мінулых эпох. Такія выступленні асабліва зацікавілі дзяцей: для многіх гэта была магчымасць убачыць гісторыю не ў падручніку, а побач з сабой — жывую, гучную і захапляльную.
Не менш увагі прыцягнулі купальскія абрады. Госці вадзілі карагоды, удзельнічалі ў гульнях, знаёміліся з сімволікай свята і рыхтаваліся да аднаго з самых прыгожых момантаў вечара — запуску вянкоў па вадзе. Паводле народных уяўленняў, гэты абрад звязаны з каханнем, надзеяй і пошукам шчаслівага лёсу.
Свята вялі Валерый Несцярчук і Варвара Гапановіч, апранутыя ў традыцыйныя строі. Яны адзначылі, што «Купальскія агні» пабудаваныя так, каб чалавек мог уключыцца ў святочнае дзеянне ў любы момант. І гэта сапраўды спрацавала: дзеці, дарослыя, сем’і і госці сталіцы ахвотна ўдзельнічалі ў конкурсах, карагодах і абрадах.
Для сям’і Шуманскіх са Слуцка паездка на фестываль стала сапраўдным сюрпрызам. Бацькі прывезлі дзяцей — Рамана і Ірыну — не раскрываючы загадзя, куды яны едуць. Ірына ўжо ведала пра Купалле са школьных заняткаў па беларускай мове, але ўпершыню ўбачыла гэта свята такім яркім і жывым. Дзяўчынцы асабліва запомніліся казачныя персанажы, гульні, вянкі з рамонкамі, лавандай і папараццю.
Яе бацька Аляксей Шуманскі прызнаўся, што сам з дзяцінства захоўвае цёплыя ўспаміны пра Купалле. Калісьці ён разам з бацькамі ездзіў на свята да вадасховішча Рудня: там гучалі песні, гарэлі вогнішчы, людзі запускалі вянкі і святкавалі да позняй ночы. Цяпер ён хоча, каб і яго дзеці адчулі гэтую сувязь пакаленняў — праз эмоцыі, традыцыі і асабістыя ўражанні.
На фестываль прыйшлі і тыя, хто даўно марыў трапіць на Купалле. Елізавета Юсупава прыехала ў Беларусь разам з мужам і маленькім сынам. Яна расказала, што з дзяцінства цікавілася містычнымі гісторыямі і варажбой, але раней не мела магчымасці паўдзельнічаць у такім свяце. Атмасфера Батанічнага саду, паводле яе слоў, аказалася вельмі моцнай: тут адчуваліся і казка, і еднасць людзей, і асаблівая энергетыка вечара.
Свой казачны настрой стварала і купальская варажбітка Таццяна Болабалава. Да яе падыходзілі з пытаннямі пра каханне, шчасце, падарожжы, дастатак і здзяйсненне мараў. Яна адзначыла, што цікавасць да варажбы і народнай містыкі глыбока ўкаранёная ў традыцыі: у вёсках заўсёды былі знахаркі, да якіх людзі ішлі па параду і падтрымку.
«Купальскія агні» паказалі, што народнае свята можа быць сучасным, жывым і блізкім для розных пакаленняў. У Батанічным садзе Купалле стала не проста прыгожай падзеяй, а сустрэчай з беларускай культурай, прыродай і памяццю. І, магчыма, менавіта ў такія вечары людзі асабліва востра адчуваюць: традыцыі не знікаюць, пакуль іх перажываюць сэрцам.
